Duurzaamheid volgens: Heydi Bonanini

“Een wijngaard onderhouden is hier ook een landschap in stand houden.“

Duurzaamheid. Tussen containerbegrip, greenwashing en werkelijk iets goeds willen doen. Het woord heeft vele betekenissen. In het kader van onze nominatie voor de Duurzaamheidsaward van de KVNW hebben we geprobeerd in kaart te brengen wat het begrip duurzaamheid voor onze wijnboeren inhoudt. We hebben een aantal naar hun mening, hun gedachtes hierover gevraagd. Aan het woord: Heydi Bonanini, Cantina Possa, Cinque Terre.

Samuele had geen tijd om te schrijven en stuurde vanaf zijn telefoon een kort antwoord op mijn vraag wat duurzaamheid voor hem in de praktijk betekent:

“Het bedrijf is biologisch gecertificeerd. Ik beschouw de zorg voor de bodem als de basis voor een hoogwaardig product. Daarom is het essentieel om de bodem voortdurend te regenereren door middel van compost.

Daarnaast maak ik gebruik van de synergie tussen planten: om de wijnstokken te ondersteunen, plant ik citrusbomen en aromatische planten in hun nabijheid. Al dit werk is erop gericht om zo min mogelijk ingrijpend in de planten te hoeven interveniëren.”

We zijn pas dit najaar met zijn wijnen begonnen, maar tijdens onze bezoeken heeft hij al uitgebreid over zijn manier van werken gesproken. Met die informatie vul ik zijn antwoord aan.

Heydi begon in 2004 met het herstellen van verlaten wijngaarden rond Riomaggiore in de Cinque Terre. Wijnbouw wordt hier niet voor niets heroïsch genoemd. De wijngaarden liggen op extreem steile terrassen boven zee, bijeengehouden door droge stenen muren, muretti a secco. Stenen worden gestapeld, er wordt geen specie gebruikt, zodat regenwater erdoorheen kan. De openingen tussen de stenen bieden bovendien een schuil- en leefplaats aan insecten en andere kleine dieren. De percelen zijn alleen te voet of met kleine monorails bereikbaar.

Vanaf het begin vermijdt Heydi synthetische chemie, zowel in de wijngaard als in de kelder. Tussen de wijnstokken groeit een grote verscheidenheid aan wilde planten en kruiden. Daarnaast plant hij bewust citrusbomen en aromatische planten. Samen met de begroeiing van de stenen muren ontstaat zo een rijke leefomgeving voor insecten en ander klein leven. Voor Heydi horen die biodiversiteit en de zorg voor de bodem bij hetzelfde uitgangspunt: zo weinig mogelijk ingrijpen en het bestaande ecosysteem ondersteunen.

Vrijwel al het werk gebeurt met de hand. Iedere vierkante meter van de wijngaard is door mensen gevormd: stenen verplaatsen, muurtjes herstellen en aarde terugbrengen waar die door regen en aardverschuivingen is weggespoeld. Iedere winter begint een deel van dat werk opnieuw.

De terrassen zijn onmisbaar voor het behoud van het landschap. De muretti a secco houden de grond vast en vertragen het afstromende water. Verlaten wijngaarden en verwaarloosde terrassen vergroten het risico op erosie en instabiliteit van de hellingen. Samuele herstelt deze muren en brengt verlaten stukken wijngaard opnieuw tot leven.

“Een klein team, verbonden door de gedachte dat wijnbouw in de eerste plaats verantwoordelijkheid voor het gebied betekent.”

Ook in de kelder probeert Heydi zo weinig mogelijk te corrigeren: spontane vergisting, minimaal gebruik van sulfiet en rijping in roestvrij staal, hout of amfoor, afhankelijk van de wijn.

Die verantwoordelijkheid houdt voor hem niet op bij de wijngaard. Met Fanti enti cian – kinderen in de velden – laat hij kinderen uit Riomaggiore een jaar lang ieder drie wijnstokken verzorgen, van snoei tot oogst. Zo leren ze van jongs af aan wat het betekent om voor planten en landschap te zorgen.

In augustus 2026 ontving Possa tijdens Festambiente de Premio Responsabilità Sociale, een onderscheiding voor de sociale en ethische inzet van het bedrijf.

Misschien is dat wel wat het werk van Heydi hier zo duidelijk maakt: in de Cinque Terre kun je de wijnbouw niet los zien van het landschap en het landschap niet van de mensen die bereid zijn ervoor te zorgen. Het gaat niet alleen om wijn maken, maar ook om een kwetsbaar landschap bewaren voor wie na ons komt. Zonder voortdurend onderhoud raken de droge stenen muren en terrassen in verval. De aarde die zij op deze extreem steile hellingen vasthouden, spoelt weg, met erosie en aardverschuivingen als gevolg. Uiteindelijk kan zo een deel van het land zelf verdwijnen. Monnikenwerk. Heroïsch ook.

Uno su mille — Eén op de duizend
Gianni Morandi

Als je op een kruispunt staat,
buig dan nooit,
als ze je zeggen dat je afgeschreven bent,
geloof het niet.
Je zult alleen
op jezelf moeten vertrouwen.
Eén op de duizend redt het.